Η κότα, το αυγό και τα εμβόλια

Fertilizing egg

Αυτή θα είναι πιθανότατα η πιο εύκολη ανάρτηση στην ιστορία  της ιστοσελίδας. Αν και πρέπει να παραδεχτώ ότι δεν αφιέρωσα ιδιαίτερα εκτεταμένο χρόνο στην έρευνα που συνήθως προηγείται των άρθρων μου, αναγκάστηκα να διακόψω πρόωρα την προσπάθεια, καθώς το επαναλαμβανόμενο μοτίβο της εμφάνισης του ίδιου αριθμού σχετικών δημοσιεύσεων σε κάθε αναζήτησή μου, με όλους τους πιθανούς συνδυασμούς λέξεων-κλειδιών, σε όλες τις επιστημονικές (και όχι μόνο) βάσεις δεδομένων όπου έχω πρόσβαση, δεν άφηνε περιθώρια αμφισβήτησης: Μηδέν.

ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ

Πριν λίγες ημέρες εκδόθηκε η απόφαση του Υπουργείου Υγείας για τον εποχικό εμβολιασμό κατά τις γρίπης για τη σεζόν 2013-2014. Παραδοσιακά, αυτό σημαίνει αυξημένη ροή ασφαλισμένων που ανήκουν στις λεγόμενες ομάδες υψηλού κινδύνου προς τα φαρμακεία, ώστε να προμηθευτούν (και τις περισσότερες φορές να κάνουν επί τόπου) τα εμβόλιά τους. «Μήπως έχετε φάει ψάρι, αυγό ή κοτόπουλο σήμερα;», ρωτάει σε  πολλές περιπτώσεις ο φαρμακοποιός. Αν ναι, τότε «καλύτερα να το κάνουμε αύριο ή σε δύο ημέρες», ενώ αν όχι, «παρακαλώ να αποφύγετε να τα καταναλώσετε για 1-2 μέρες μετά το εμβόλιο». Τα ίδια έχω πει κι εγώ αμέτρητες φορές τις δύο περιόδους αντιγριπικού εμβολιασμού που έζησα ως φαρμακοποιός του πάγκου, καθώς το άκουσα από τη μεγαλύτερη φαρμακοποιό και το υιοθέτησα -on the job training, που λένε.

Μια αναζήτηση στο Google, φανερώνει πως την ίδια οδηγία δίνουν και αρκετοί παιδίατροι, όπως φαίνεται από συζητήσεις μαμάδων σε σχετικά fora.
Τις προάλλες συζητούσαμε για το θέμα με μία φίλη φαρμακοποιό. «Τι λες, να τους ρωτάω αν έχουν φάει ψάρι και αυγό;».

Αλήθεια όμως, γιατί να το κάνει κάποιος αυτό; Ποιος μπορεί να είναι ο μηχανισμός που συνδέει την κατανάλωση αυτών των τροφών με την πρόκληση ανεπιθύμητων ενεργειών από το εμβόλιο; Υπάρχει καν τέτοιος;

ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Θα είμαι σύντομος. Δεν υπάρχουν. Πουθενά. (σ.σ. για να είμαι πιο ακριβής, δεν βρήκα εγώ πουθενά. Αν κάποιος εκ των εκλεκτών αναγνωστών έχει άλλες πηγές και μπορεί να μας διαφωτίσει, ιδού πεδίο δόξης λαμπρό στα σχόλια!)

Το ενδεχόμενο εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών λόγω κατανάλωσης συγκεκριμένων τροφών την ημέρα του εμβολιασμού δεν αναφέρεται ούτε στα βιβλία ανοσολογίας1,2, ούτε στις μονογραφίες και στα φύλλα οδηγιών των αντιγριπικών εμβολίων (Fluarix, Vaxigrip, Agrippal, Influvac), ούτε στην έκθεση του Institute of Medicine για τα δεδομένα γύρω από τις ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων3, ούτε στον τελευταίο οδηγό  (2013) για την εκπαίδευση στον εμβολιασμό γιατρών, νοσηλευτών και λοιπών επαγγελματιών υγείας από την Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία, ούτε στον οδηγό του CDC για τον εποχικό εμβολιασμό κατά της γρίπης, ούτε, τέλος, στο αντίστοιχο φυλλάδιο του ΚΕΕΛΠΝΟ.

ΜΑ ΠΩΣ;

Όλα δείχνουν πως πρόκειται για έναν αστικό μύθο και το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στην προέλευσή του.  Μια πιθανή εξήγηση μπορεί να είναι η εξής λογική σειρά:
1. Τα αντιγριπικά εμβόλια παρασκευάζονται μέσω της καλλιέργειας των ιών σε αυγά κότας. Στη συνέχεια και μετά από κατάλληλη κατεργασία, τα ιικά στελέχη τεμαχίζονται και απενεργοποιούνται, έτσι ώστε το εμβόλιο να περιέχει  μόνο τμήματα των ιών, ως αντιγόνα.
2. Παρά την τελειοποίηση της διαδικασίας, τουλάχιστον σε σχέση με παλιότερα, το τελικό προϊόν ενδέχεται να περιέχει και ίχνη πρωτεΐνης αυγού. Η τελευταία ανήκει στα πλέον γνωστά αντιγόνα που ενοχοποιούνται για αλλεργίες. Συγκεκριμένα, το 2% των παιδιών και <1% των ενηλίκων εμφανίζουν κάποιο είδος αλλεργίας στην πρωτεΐνη αυτή.
3. Αυτό όμως δεν έχει καμία σύνδεση με την ταυτόχρονη κατανάλωση αυγού πριν ή μετά το εμβόλιο. Ενδιαφέρει αν και μόνο αν κάποιος εμφανίζει αλλεργική αντίδραση αναφυλακτικού τύπου στο αυγό, οπότε σύμφωνα με τις οδηγίες πρέπει να αποφεύγει τον εμβολιασμό με αυτού του τύπου τα εμβόλια γενικά. Αξίζει μάλιστα να τονιστεί ότι η αλλεργία μη αναφυλακτικού τύπου στο αυγό, δεν αποτελεί αντένδειξη για τον εμβολιασμό, σύμφωνα με τους κατασκευαστές.
4. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη, κανένα καταγεγραμμένο περιστατικό και κανένας μηχανισμός όπου η κατανάλωση αυγών, ψαριών, κοτόπουλου, σοκολάτας, ξηρών καρπών και γενικά οποιασδήποτε τροφής στην οποία ο εμβολιαζόμενος δεν είναι αλλεργικός, προκαλεί, με κάποιο τρόπο, υπερευαισθησία έναντι του εμβολίου, σε υγιείς ανθρώπους.

Από τα παραπάνω λοιπόν, προκύπτουν  τα εξής:
α. Έχει (θεωρητικό) νόημα η σύσταση, όταν εμβόλιο που έχει παραχθεί με αυτό τον τρόπο πρόκειται να γίνει σε μωρό που δεν έχει φάει ποτέ αυγό, οπότε δεν ξέρουμε αν είναι αλλεργικό. Υπάρχει περίπτωση η πρώτη έκθεση να προκαλέσει ευαισθητοποίηση χωρίς συμπτώματα και η δεύτερη, αλλεργική αντίδραση. Όμως, ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, ο χρονισμός δεν είναι σημαντικός. Ακόμα και μήνες να μεσολαβήσουν μεταξύ των δύο περιστατικών, το άτομο με έφεση στην αλλεργία, θα την εκδηλώσει.
β. Σε υγιείς ενήλικες, όπου είναι ασφαλές να υποθέσουμε ότι έχουν φάει και δεν έχουν αλλεργία (αλλιώς θα το γνώριζαν), η σύσταση δεν έχει κανένα απολύτως νόημα.

Συμπεραίνω ότι μάλλον κάποιου είδους «σπασμένο τηλέφωνο» οδήγησε στην ευρεία υιοθέτηση της σύστασης. Η ερώτηση «μήπως έχετε αλλεργία στο αυγό ή στο κοτόπουλο;» μετατράπηκε σε «έχετε φάει αυγό σήμερα;» και μπορεί κατά τη γνώμη μου να λάβει επάξια τη θέση της δίπλα σε άλλους καταξιωμένους μύθους, όπως ότι «η κατανάλωση αυγών από υγιείς ανθρώπους ανεβάζει τη χοληστερίνη« και «η κατανάλωση γλουτένης είναι βλαβερή για την υγεία, ακόμα και από όσους δεν έχουν αλλεργία, δυσανεξία ή κοιλιοκάκη«.


ΑΝΑΦΟΡΕΣ

1. Janeway CA Jr, Travers P, Walport M, et al. Immunobiology: The Immune System in Health and Disease. 5th edition. New York: GarlandScience; 2001.

2. Kindt, T. J., Goldsby, R. A., Osborne, B. A., & Kuby, J. (2007). Kuby immunology. New York: W.H. Freeman.

3. IOM (Institute of Medicine). 2012. Adverse effects of vaccines: Evidence and causality. Washington, DC: The National Academies Press.

12 Σχόλια

  • Το CDC έχει εκδόσει συγκεκριμένη οδηγία/αλγόριθμο, σχετικά με τον αντιγριπικό εμβολιασμό και τη διαχείριση ατόμων που αναφέρουν αλλεργία σε αυγό (για πουλερικά δεν προσδιορίζει πάντως)

    http://www.cdc.gov/vaccines/ed/imzupdate/downloads/egg-allergy-algorithm.pdf

    Το αυγό το λύσαμε. Με την κότα τι γίνεται; :D

    Μου αρέσει!

  • ε ναι, αναφέρομαι στην κατακλείδα. Οτι μιας και ο μύθος κατερρίφθη να ξέρουμε πως να συμβουλεύσουμε (μέσω του αλγορίθμου, γιατί το νέο -άσχετο με αυγά- εμβόλιο δεν κυκλοφορεί ακόμα εδώ) αυτούς που που θα δηλώσουν «αλλεργικοί στο αυγό»

    πάντως πέρα από αστεία, η αλλεργία στο κρέας πουλερικών έχει κάποια διασταύρωση με την αλλεργία στα αυγά τους;

    Μου αρέσει!

    • Η αλλεργία στο κρέας των πουλερικών είναι σπάνια, σε αντίθεση με την αλλεργία στο αυγό. Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν συνυπάρχουν. Παρότι υπάρχει διασταυρούμενη αντίδραση ανάμεσα σε μια πρωτεΐνη του κρόκου (alpha-livetin) και στο κρέας, το γεγονός ότι οι περισσότερες αλλεργίες οφείλονται σε αλλεργία στο ασπράδι, σημαίνει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να φάνε κρέας πουλερικων ενώ είναι αλλεργικοί στα αυγά.
      Ενδεικτικά για περισσότερες πληροφορίες :
      1. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8182236
      2. http://www.aaia.ca/en/egg_brochure_en.pdf

      Αρέσει σε 1 άτομο

  • Ωραια το αρθρο σου κλινικε φαρμακοποιε, με δομη, αρχη και τελος. Αλλα μηπως εισαι αρκετα αφοριστικος και παρασυντηρεις τουπε υψηλο? Οπως για παραδειγμα, για τον μυθος της γλουτενης. Προσωπικα (ως διατροφολογος) εχω αντιμετωπισει μεσα σε 5χρονια περιπου 92 περιπτωσεις παχυσαρκειας οπου οι ανθρωποι αυτοι αδυνατουσαν μονο στο να χασουν βαρος παρα το γεγονος οτι ετρωγαν θερμιδικα και «ποιοτικα» αυτο που επρεπε. Οι 78 απο αυτους ειχαν ταυτοχρονα θεμα με τον θυρεοειδη τους. Η αποχη απο την γλουτενη ελυσε το προβλημα τους οσον αφορα την απωλεια βαρους, και «ελυσε» το προβλημα στο θυρεοειδη στο 60% και πλεον απο αυτους. Ψαχνοντας στα βιβλια μου, σε καποιο συγγραμμα που αυτη την στιγμη δεν θυμαμαι, βρηκα και τον μηχανισμο με τον οποιο η γλουτενη καταληγει να δημιουργησει δυσανεξια σε ολους οσους την καταναλωνουν (μια δυσανεξια που χτιζεται σταδιακα), προβληματα παχυσαρκειας, ενω σε αλλο συγγραμμα περιεγραφε εναν μηχανισμο με τον οποιο η γλουτενη αναστελει την παραγωγη της Τ4 ορμονης. Αυτο μου ελυσε την απορια μου, για το πως αυτοι οι 92 ανθρωποι χασανε 10αδες κιλα σωματικου βαρους μεσα σε 8-12μηνες…μια μονο κινηση.

    Και εγω σε ρωτω. Ακομη και να μην ειχα βρει απολυτως τιποτα στην βιβλιογραφια (μου κανει εντυπωση που δεν βρηκε εσυ…που εχεις ακρες που εγω δεν εχω…),δεδομενης της εμπειριας μου με 92 παχυσαρκα ατομα που υποφεραν με σκληρες διαιτες διαφορων τυπων, μετα απο μετρησεις μεταβολικες, μετα απο ασκηση, μετα απο ενα σωρο εξοδα εκοψαν την γλουτενη, αδυνατησαν στο πιτς-φυτιλι, απεκτησαν ζωτηκοτητα-ενεργεια που χρονια ειχαν να αισθανθουν, και ορισμενοι (αρκετοι αν το καλοσκεφτεις) πεταξαν το Euthyrox στον καδο…του γειτονα, θεωρεις οτι θα πιστευα οτι η γλουτενη ειναι μια «καλη» και αβλαβης ουσια?Μεχρι σημερα εχω μαζεψει τονους αρθρα και βιβλιογραφια για την γλουτενη, και θα ειχα πολλα περισσοτερα να πω για αυτον τον καταξιωμενο «μυθο» που λες. Συμπερασματικα : Μηπως και αλλοι καταξιωμενοι «μυθοι» που ευκολα ονομαζεις ειναι απλως καταξιωμενοι?

    Μου αρέσει!

  • Ανδρέας Ζουρδός

    92 ολόκληρες περιπτώσεις παχυσαρκίας από γλουτένη; Φοβερό πραγματικά. Γιατί εγώ έχω πάνω από 500 άτομα δείγμα, και όλοι έχασαν λίπος χωρίς να κόψουν τη γλουτένη. Γιατί δεν δημοσιεύεις μία μελέτη κι εσύ να μας ανοίξεις τα μάτια;

    Αρέσει σε 2 άτομα

    • Θα ηταν πολυ ενδιαφερον να ανταλλαξουμε δειγματα και γνωσεις στο αντικειμενο διοτι με ενδιαφερει. Ποσα κιλα εχασαν μη κοβοντας την γλουτενη? Κανα 2-3?

      Μου αρέσει!

  • Ευχαριστώ για το σχόλιό σας κ. Νεοφώτιστε. Μερικές παρατηρήσεις, αν μου επιτρέπετε:
    1. Μου κάνει εντύπωση που μπήκατε στον κόπο να γράψετε όλα αυτά για ένα θέμα το οποίο δεν αποτελεί αντικείμενο του άρθρου, ούτε καν ακροθιγώς. Υποθέτω ότι πέσατε κατά τύχη πάνω του λοιπόν, αναζητώντας πληροφορίες για τη γλουτένη.
    2. Μου κάνει επίσης εντύπωση που, παρότι έχετε συγκεντρώσει τόνους βιβλιογραφίας (όπως λέτε), δεν μπορέσατε να μας δώσετε ούτε μία παραπομπή για να διαβάσουμε κι εμείς, οπότε είμαστε αναγκασμένοι να βασιστούμε στο λόγο σας αλλά και στην προβαλόμενη αυθεντία σας (δηλώνετε διατροφολόγος).
    3. Μία πρόχειρη αναζήτηση στη βιβλιογραφία για τη σύνδεση μεταξύ γλουτένης και θυρεοειδίτιδας ή Hashimoto, αποφέρει φτωχά αποτελέσματα και πάντως, σε καμία περίπτωση δεν αποδεικνύει αιτιολογική σχέση. Η συνύπαρξη δύο καταστάσεων και η συσχέτισή τους δεν σημαίνει ότι το ένα προκαλεί το άλλο, βασικός κανόνας που θα έπρεπε να γνωρίζετε. Έχουμε και λέμε λοιπόν:
    – Atypical celiac disease as cause of increased need for thyroxine: a systematic study. Ασθενείς με άτυπη κοιλιοκάκη εμφανίζουν αυξημένες ανάγκες σε λεβοθυροξίνη, πιθανώς γιατί το T4 δεν απορροφάται επαρκώς σε αυτούς από το έντερο: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22238404
    – Markers of potential coeliac disease in patients with Hashimoto’s thyroiditis. Ασθενείς με Hashimoto εμφανίζουν «πιθανή» κοιλιοκάκη με βάση κάποιους δείκτες. Καμία σύνδεση με γλουτένη. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11916614
    – Prevalence of coeliac disease in patients with thyroid autoimmunity. 3,3% του δείγματος ασθενών με αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα είχαν ταυτόχρονα κοιλιοκάκη. Συσχέτιση, αλλά όχι αιτιακή σχέση. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10461017.
    – Prevalence and early diagnosis of coeliac disease in autoimmune thyroid disorders. Ξανά, η κοιλιοκάκη εμφανίζεται συχνότερα σε ασθενείς με αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα αλλά όχι σε θυρεοειδίτιδα μη-αυτοάνοσης αιτιολογίας. Καμία αιτιακή σχέση με τη γλουτένη. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10425571.
    – The presence of the antigliadin antibodies in autoimmune thyroid diseases. Μελέτη που επίσης συσχετίζει τα αντισώματα στη γλουτένη με την αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα σε ποσοστό 5,5% των ασθενών. Οι συγγραφείς θεωρούν ως αιτία το αυτοάνοσο πολυαδενικό σύνδρομο. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15244201

    Τα παραπάνω αφορούν στην κοιλιοκάκη. Υπάρχει τα τελευταία χρόνια αναφορά στον όρο «Non-celiac gluten sensitivity», δηλαδή ευαισθησία στη γλουτένη χωρίς κοιλιοκάκη. Δεν είναι σίγουρο ότι υπάρχει τέτοιο πράγμα, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα: http://www.gastrojournal.org/article/S0016-5085(13)00702-6/abstract. Είναι πιθανό τα προβλήματα αυτά να οφείλονται σε άλλα συστατικά του σιταριού, πχ στους FODMAPs, και όχι στη γλουτένη.

    Αφήνω για το τέλος το σημαντικότερο κατ’ εμέ και αυτό δεν είναι άλλο από το σφάλμα λογικής στο οποίο υποπέσατε, στην προσπάθειά σας να υπερασπιστείτε την προδιαμορφωμένη άποψή σας: Το επιχείρημα «αχυράνθρωπος» ή straw man argument, Αγγλιστί (http://en.wikipedia.org/wiki/Straw_man). Απομονώσατε το κομμάτι με τη γλουτένη, θεωρώντας πως είναι λάθος και του επιτεθήκατε αποκλειστικά, με σκοπό να απαξιώσετε το σύνολο της υπόλοιπης επιχειρηματολογίας. Ακόμα κι αν έχετε δίκιο για τη γλουτένη (που, κατά τη γνώμη μου, δεν έχετε, τουλάχιστον όχι στο πλαίσιο που τοποθετείτε την επιχειρηματολογία σας), αυτό είναι άσχετο με τον πυρήνα του άρθρου και την επιστημονική του τεκμηρίωση. Συνεπώς, την επόμενη φορά να είστε πιο προσεκτικός.

    Αρέσει σε 1 άτομο

  • Ανδρέας Ζουρδός

    Ναι 2-3 κιλά. Π.χ. Ο Λεωνίδας εδώ http://metavolismos.com/?p=5158 . Γιατί ρε συ Μενέλαε δεν γράφεις ένα paper; Το νόμπελ το έχεις στο τσεπάκι αν αποδείξεις πως η γλουτένη είναι υπεύθυνη για τη παχυσαρκία

    Αρέσει σε 3 άτομα

  • Στο βαθμό που η γλουτένη υπήρχε στη διατροφή του ανθρώπου τα τελευταία χιλιάδες χρόνια, εξελικτικώς και μόνο είναι απίθανο να υπάρχει δυσανεξία στη γλουτένη. Εκτός και αν τα τελευταία χρόνια συνέβη κάποια ανεξάρτητη βιοδιαταραχή η οποία ευαισθητοποίησε τον σύγχρονο άνθρωπο σε κάτι που μέχρι πριν λίγες δεκαετίες ήταν άκακο. Πρέπει λοιπόν να βρούμε αυτό το trigger, αυτήν την τομή στη σύγχρονη ιστορία η οποία ακυρώνει εξελικτικά οφέλη χιλιετιών.

    Αρέσει σε 1 άτομο

  • Signomi gia ta greeklish alla sto Rotherham ta pc den exoun ellinika.!!!!!
    Sxetika me ta auga kai ta…..pasxalia !!!! oso diastima ekana to agrotiko moy kai me rotousan «mporei to paidi i o papous meta to embolio na faei ayga , psaria klp klp», i apantisi mou itan katigorimatiki se olous. «Eleuthera fate oti thelete, den isxyei kati tetoio.» Kai imouna sigouros oti den tha erthei kaneis sto iatreio na mou paraponethei dioti eixa didaxtei stin iatriki sxoli oti den yparxei sisxetisi. Tora an kapoios brethei kai rotisei ma kala posa embolia ekanes sto agrotiko sou? Den tha kathiso na anafertho se poso megalo nisi hmouna kai ti plithismo eixe, apla fate ayga kai psaria kai tyri mazi kai meta kante embolia

    Αρέσει σε 1 άτομο