Category Archives: InstaPharm

Βαθμός εξάρτησης από τη νικοτίνη – The Fagerstrom Test Score

%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b5%ce%af%ce%bf-%ce%bb%ce%ae%cf%88%ce%b7%cf%82Σε προηγούμενο άρθρο μας, είδαμε ποια εργαλεία έχει να προσφέρει η φαρμακευτική για τη διακοπή του καπνίσματος. Ένα από αυτά, η θεραπεία υποκατάστασης με νικοτίνη (Nicotine Replacement Therapy – NRT) είναι πιθανότατα η πιο πολυδιαφημισμένη μέθοδος, καθώς και η πιο άμεσα προσβάσιμη, αφού τα διαθέσιμα σκευάσματα ανήκουν στην κατηγορία των μη συνταγογραφούμενων.

Ο συνδυασμός διαφορετικών μορφών και συγκεκριμένα ενός αυτοκόλλητου, που απελευθερώνει συγκεκριμένη ποσότητα νικοτίνης και προσφέρει βασική κάλυψη, με μια μορφή που ανακουφίζει την έντονη επιθυμία για κάπνισμα, όπως οι τσίχλες και οι εισπνοές, φαίνεται ότι είναι αποτελεσματικότερος από τη μονοθεραπεία. Πώς, όμως, επιλέγουμε σκευάσματα και δοσολογία; Αν δει κανείς το φύλλο οδηγιών του αυτοκόλλητου νικοτίνης, το κριτήριο  το οποίο καθορίζει τη δόση είναι ο αριθμός των τσιγάρων που καπνίζει ο χρήστης. Ακόμα και το BNF (το Βρετανικό εθνικό συνταγολόγιο) κινείται σε αυτή τη λογική. Τίθεται το εύλογο ερώτημα, ωστόσο, αν ένα νούμερο αρκεί για να χαρακτηρίσει το βαθμό εξάρτησης ενός ατόμου από τη νικοτίνη.

Προφανώς και δεν αρκεί, επομένως ένα εργαλείο που θα «μετρήσει» το βαθμό φυσικής εξάρτησης θα μπορούσε να φανεί χρήσιμο στην εξατομίκευση της NRT. Ένα από αυτά τα εργαλεία είναι το Fagerstrom Test, που αποτελείται από έξι ερωτήσεις και δίνει ένα τελικό σκορ που χαρακτηρίζει το μέγεθος της εξάρτησης.

Fagerstrom Test Score
Πόσο σύντομα μετά το πρωινό ξύπνημα καπνίζετε το πρώτο τσιγάρο; Εντός 5 λεπτών

5-30 λεπτά

31-60 λεπτά

˜   3

˜   2

˜   1

Βρίσκετε δύσκολο να μην καπνίσετε σε χώρους που απαγορεύεται το κάπνισμα; Ναι

Όχι

˜   1

˜   0

Ποιο τσιγάρο της ημέρας θα είχατε μεγάλο πρόβλημα να σταματήσετε; Το πρώτο μετά το ξύπνημα

Οποιοδήποτε άλλο

˜   1

˜   0

Πόσα τσιγάρα καπνίζετε σε μια μέρα; ≤10

11-20

21-30

≥30

˜   0

˜   1

˜   2

˜   3

Καπνίζετε πιο συχνά/ περισσότερο το πρωί; Ναι

Όχι

˜   1

˜   0

Καπνίζετε ακόμα κι όταν είστε άρρωστος στο κρεββάτι; Ναι

Όχι

˜   1

˜   0

Σύνολο

Το αποτέλεσμα του τεστ αξιολογείται ως εξής:

Σκορ 1-2 υποδεικνύει χαμηλή εξάρτηση και σε αυτή την περίπτωση είναι πιθανόν να μη χρειάζεται θεραπεία υποκατάστασης, ωστόσο, ο καπνιστής θα πρέπει να ενημερωθεί ότι μπορεί να παρουσιαστούν συμπτώματα στέρησης εάν αποφασίσει να σταματήσει το κάπνισμα. Σκορ 3-4 υποδεικνύει χαμηλή έως μέτρια εξάρτηση, 5-7 μέτρια εξάρτηση και ≥8 υψηλή.

Είναι προφανές ότι όσο υψηλότερος ο βαθμός εξάρτησης, τόσο μεγαλύτερες δόσεις των σκευασμάτων θα χρειαστεί ο καπνιστής. Ενδεικτικά, θα αναφέρω τα σχήματα που προτείνει το πρωτόκολλο του Nottinghamshire Healthcare NHS Trust, όπου βρίσκομαι αυτό τον καιρό. Για χαμηλή εξάρτηση, αν ο καπνιστής επιθυμεί, ένα αυτοκόλλητο 7mg για 16ωρη ή 24ωρη εφαρμογή ή/και τροχίσκοι 1.5mg μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Στη χαμηλή προς μέτρια, προβλέπεται χρήση αυτοκόλλητου 14mg μαζί με είτε εισπνοές 15mg είτε τροχίσκους 4mg. Για τη μέτρια και την υψηλού βαθμού εξάρτηση, χρησιμοποιείται αυτοκόλλητο 21mg με εισπνοές 15mg ή τροχίσκους 4mg.

Το Fagerstrom Test μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αυτοαξιολόγηση από τους καπνιστές. Στον πάγκο του φαρμακείου, μπορεί να αυξήσει το χρόνο αλληλεπίδρασης με τον καπνιστή, να δώσει καλύτερη εικόνα για το βαθμό της δυσκολίας που πιθανώς αυτός θα αντιμετωπίσει διακόπτοντας το κάπνισμα και να καθοδηγήσει την επιλογή δοσολογίας NRT πιο αποτελεσματικά. Για δοκιμάστε το.

ΠΗΓΕΣ

1. Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND) and Heaviness of Smoking (HSI).  https://www.iarc.fr/en/publications/pdfs-online/prev/handbook12/Tobacco_vol12_appendices.pdf, Accessed 10-12-2016

2. Procedure for Use of Nictine Replacement Therapy on Inpatient Units. Nottinghamshire Healthcare NHS Foundation Trust, September 2016.

Το πρόβλημα των απρόβλεπτων αλληλεπιδράσεων

antibiotic_resistanceΑν και η αξία της κλινικής φαρμακευτικής είναι αδιαμφισβήτητη, είναι γεγονός ότι γίνεται περισσότερο αντιληπτή όταν τίθεται σε συγκεκριμένα πλαίσια. Έτσι, παρότι όλοι οι ασθενείς οφείλουν να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες φαρμακευτικής φροντίδας, κάποιοι αναμένεται να ωφεληθούν περισσότερο και πιο άμεσα. Τέτοιοι ασθενείς είναι οι ηλικιωμένοι εν γένει, καθώς ο οργανισμός τους μεταβολίζει τα φάρμακα με διαφορετικό τρόπο από ότι οι υγιείς νεαροί ενήλικες που συμμετέχουν, συνήθως, στις κλινικές δοκιμές· ένας άλλος λόγος είναι ότι έχουν περισσότερες πιθανότητες να λαμβάνουν περισσότερα από 5 ή 6 φάρμακα ταυτόχρονα, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα το ενδεχόμενο φαρμακευτικών αλληλεπιδράσεων. Αυτό είναι και το θέμα μας στο σημερινό σύντομο σημείωμα.

Read more

Η «δημοσιογραφία της υγείας» νοσεί

Το διήμερο 28-29 Μαΐου βρέθηκα στην Κομοτηνή, προσκεκλημένος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ροδόπης ως ομιλητής στα πλαίσια του πρώτου Φαρμακευτικού Συνεδρίου Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης· η παρουσίασή μου είχε τον τίτλο «Ο Φαρμακοποιός ως ρυθμιστής της αυτοφροντίδας.»

Read more

Τι παθαίνουν τα φάρμακα όταν περάσει η ημερομηνία λήξης τους;

EXPCAL_YYYY_Full_05Θα παραβιάσω όλους τους κανόνες συγγραφής σαγηνευτικών άρθρων που κρατούν την αγωνία του αναγνώστη σε υψηλά επίπεδα μέχρι την τελευταία πρόταση, και θα σας δώσω την απάντηση από την τέταρτη, μόλις, σειρά: τίποτα το ιδιαίτερο, τις περισσότερες φορές. Κι έτσι, αφού βγάλαμε το άγχος του προορισμού από τη μέση, ας ακολουθήσουμε τη συμβουλή του Κ. Καβάφη περί της αξίας του ταξιδιού, εξηγώντας πώς φτάσαμε στο παραπάνω συμπέρασμα.

Read more

Φαρμακευτική αντιμετώπιση αναφυλαξίας

1939-4551-4-2-13-2Η αναφυλαξία είναι μια δυνητικά θανατηφόρα αλλεργική αντίδραση σε κάποιο ερέθισμα, με ταχεία έναρξη. Εκδηλώνεται με συμπτώματα από το δέρμα και τους βλεννογόνους, το καρδιαγγειακό, αναπνευστικό και γαστρεντερικό σύστημα. Αποτελεί μια IgE- μεσολαβούμενη αντίδραση που οδηγεί σε απελευθέρωση μεσολαβητικών ουσιών – με κυριότερο εκπρόσωπο την ισταμίνη – από τα μαστοκύτταρα και τα βασεόφιλα, που προκαλούν αγγειοδιαστολή και ως αποτέλεσμα τα διάφορα κλινικά φαινόμενα. Υπάρχει βέβαια και μη αλλεργική αναφυλαξία (ψευδοαναφυλαξία) όπου δε μεσολαβούν αντισώματα Ε, ωστόσο, η εκδήλωση και η αντιμετώπιση είναι ταυτόσημες με την αλλεργική.

Read more

Είναι η κλαριθρομυκίνη αιτία εμφράγματος;

levofloxacin-stada-500-mg-filmtabletten-21217_2Η κλαριθρομυκίνη είναι «αγαπημένο» αντιβιοτικό στη χώρα μας. Παρότι δεν έχουμε πρόσβαση στα επίσημα στατιστικά των πωλήσεων, η αίσθησή μας είναι ότι ίσως πρόκειται για το πλέον συχνά συνταγογραφούμενο αντιβιοτικό αλλά και αυτό που χορηγείται (κακώς) χωρίς συνταγή ή που παίρνουν οι ασθενείς από μόνοι τους περισσότερο από όλα τα υπόλοιπα.

Read more

Γαστροπροστασία über alles?

shutterstock_122460481Πρόσφατα έκανε την εμφάνισή του στις ιστοσελίδες υγείας ένα άρθρο για τους κινδύνους που πηγάζουν από τη χρήση των αναστολέων της αντλίας πρωτονίων και συγκεκριμένα για τη συσχέτιση που ανακαλύφθηκε μεταξύ αυτών των φαρμάκων και της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας. Οι αναστολείς της αντλίας πρωτονίων (PPIs εν συντομία, από τα αρχικά των λέξεων Proton Pump Inhibitors), επίσης γνωστοί στην ντόπια ιατρική αργκό ως «πραζόλες», συγκαταλέγονται στα πιο συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα παγκοσμίως, είτε για την αντιμετώπιση του έλκους στομάχου και της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, είτε, προληπτικά, για την προστασία του στομάχου από γαστρική αιμορραγία σε ασθενείς υψηλού ρίσκου (π.χ. ηλικιωμένους, λαμβάνοντες χρονίως ασπιρίνη, χρήστες ΜΣΑΦ κ.α.). Η εν λόγω δημοσίευση του Benjamin Lazarus και των συνεργατών του στο JAMA,1 έγινε μεν viral στις στήλες υγείας των μπλογκς και των λοιπών ηλεκτρονικών εφημερίδων, αλλά, στην πραγματικότητα, το μόνο που έκανε ήταν να προσθέσει άλλη μια -ανησυχητική- πινελιά στο κάδρο των ανεπιθύμητων ενεργειών αυτής της κατηγορίας φαρμάκων που, δυστυχώς μεν, κάκιστα δε, έχει εντυπωθεί ως ιδιαίτερα ασφαλής στη συνείδηση του κοινού, με σχεδόν αποκλειστική ευθύνη, κατά την ταπεινή γνώμη του γράφοντος, της ιατρικής κοινότητας.

Read more

« Older Entries