Author Archives: Stavroula Charisi

Το νησί των θησαυρών

leaving-home

Ομολογώ ότι δεν είχα αρκετή υπομονή για να περιμένω πότε θα αναγνωριστεί η ειδικότητα του κλινικού φαρμακοποιού στην Ελλάδα. Επίσης, ήμουν περίεργη να δω πώς είναι να δουλεύεις ως τέτοιος στο πολυδιαφημισμένο NHS. Γι’αυτό, μια πρωΐα του Σεπτεμβρίου του ‘15, ξεκίνησα την περιπέτεια στο νησί (αυτό με τις πολλές βροχές, το φλεγματικό χιούμορ και το τσάι – πολύ τσάι).

Διαβάστε περισσότερα

Advertisements

Βαθμός εξάρτησης από τη νικοτίνη – The Fagerstrom Test Score

%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b5%ce%af%ce%bf-%ce%bb%ce%ae%cf%88%ce%b7%cf%82Σε προηγούμενο άρθρο μας, είδαμε ποια εργαλεία έχει να προσφέρει η φαρμακευτική για τη διακοπή του καπνίσματος. Ένα από αυτά, η θεραπεία υποκατάστασης με νικοτίνη (Nicotine Replacement Therapy – NRT) είναι πιθανότατα η πιο πολυδιαφημισμένη μέθοδος, καθώς και η πιο άμεσα προσβάσιμη, αφού τα διαθέσιμα σκευάσματα ανήκουν στην κατηγορία των μη συνταγογραφούμενων.

Ο συνδυασμός διαφορετικών μορφών και συγκεκριμένα ενός αυτοκόλλητου, που απελευθερώνει συγκεκριμένη ποσότητα νικοτίνης και προσφέρει βασική κάλυψη, με μια μορφή που ανακουφίζει την έντονη επιθυμία για κάπνισμα, όπως οι τσίχλες και οι εισπνοές, φαίνεται ότι είναι αποτελεσματικότερος από τη μονοθεραπεία. Πώς, όμως, επιλέγουμε σκευάσματα και δοσολογία; Αν δει κανείς το φύλλο οδηγιών του αυτοκόλλητου νικοτίνης, το κριτήριο  το οποίο καθορίζει τη δόση είναι ο αριθμός των τσιγάρων που καπνίζει ο χρήστης. Ακόμα και το BNF (το Βρετανικό εθνικό συνταγολόγιο) κινείται σε αυτή τη λογική. Τίθεται το εύλογο ερώτημα, ωστόσο, αν ένα νούμερο αρκεί για να χαρακτηρίσει το βαθμό εξάρτησης ενός ατόμου από τη νικοτίνη.

Προφανώς και δεν αρκεί, επομένως ένα εργαλείο που θα «μετρήσει» το βαθμό φυσικής εξάρτησης θα μπορούσε να φανεί χρήσιμο στην εξατομίκευση της NRT. Ένα από αυτά τα εργαλεία είναι το Fagerstrom Test, που αποτελείται από έξι ερωτήσεις και δίνει ένα τελικό σκορ που χαρακτηρίζει το μέγεθος της εξάρτησης.

Fagerstrom Test Score
Πόσο σύντομα μετά το πρωινό ξύπνημα καπνίζετε το πρώτο τσιγάρο; Εντός 5 λεπτών

5-30 λεπτά

31-60 λεπτά

˜   3

˜   2

˜   1

Βρίσκετε δύσκολο να μην καπνίσετε σε χώρους που απαγορεύεται το κάπνισμα; Ναι

Όχι

˜   1

˜   0

Ποιο τσιγάρο της ημέρας θα είχατε μεγάλο πρόβλημα να σταματήσετε; Το πρώτο μετά το ξύπνημα

Οποιοδήποτε άλλο

˜   1

˜   0

Πόσα τσιγάρα καπνίζετε σε μια μέρα; ≤10

11-20

21-30

≥30

˜   0

˜   1

˜   2

˜   3

Καπνίζετε πιο συχνά/ περισσότερο το πρωί; Ναι

Όχι

˜   1

˜   0

Καπνίζετε ακόμα κι όταν είστε άρρωστος στο κρεββάτι; Ναι

Όχι

˜   1

˜   0

Σύνολο

Το αποτέλεσμα του τεστ αξιολογείται ως εξής:

Σκορ 1-2 υποδεικνύει χαμηλή εξάρτηση και σε αυτή την περίπτωση είναι πιθανόν να μη χρειάζεται θεραπεία υποκατάστασης, ωστόσο, ο καπνιστής θα πρέπει να ενημερωθεί ότι μπορεί να παρουσιαστούν συμπτώματα στέρησης εάν αποφασίσει να σταματήσει το κάπνισμα. Σκορ 3-4 υποδεικνύει χαμηλή έως μέτρια εξάρτηση, 5-7 μέτρια εξάρτηση και ≥8 υψηλή.

Είναι προφανές ότι όσο υψηλότερος ο βαθμός εξάρτησης, τόσο μεγαλύτερες δόσεις των σκευασμάτων θα χρειαστεί ο καπνιστής. Ενδεικτικά, θα αναφέρω τα σχήματα που προτείνει το πρωτόκολλο του Nottinghamshire Healthcare NHS Trust, όπου βρίσκομαι αυτό τον καιρό. Για χαμηλή εξάρτηση, αν ο καπνιστής επιθυμεί, ένα αυτοκόλλητο 7mg για 16ωρη ή 24ωρη εφαρμογή ή/και τροχίσκοι 1.5mg μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Στη χαμηλή προς μέτρια, προβλέπεται χρήση αυτοκόλλητου 14mg μαζί με είτε εισπνοές 15mg είτε τροχίσκους 4mg. Για τη μέτρια και την υψηλού βαθμού εξάρτηση, χρησιμοποιείται αυτοκόλλητο 21mg με εισπνοές 15mg ή τροχίσκους 4mg.

Το Fagerstrom Test μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αυτοαξιολόγηση από τους καπνιστές. Στον πάγκο του φαρμακείου, μπορεί να αυξήσει το χρόνο αλληλεπίδρασης με τον καπνιστή, να δώσει καλύτερη εικόνα για το βαθμό της δυσκολίας που πιθανώς αυτός θα αντιμετωπίσει διακόπτοντας το κάπνισμα και να καθοδηγήσει την επιλογή δοσολογίας NRT πιο αποτελεσματικά. Για δοκιμάστε το.

ΠΗΓΕΣ

1. Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND) and Heaviness of Smoking (HSI).  https://www.iarc.fr/en/publications/pdfs-online/prev/handbook12/Tobacco_vol12_appendices.pdf, Accessed 10-12-2016

2. Procedure for Use of Nictine Replacement Therapy on Inpatient Units. Nottinghamshire Healthcare NHS Foundation Trust, September 2016.

Φαρμακευτική αντιμετώπιση αναφυλαξίας

1939-4551-4-2-13-2Η αναφυλαξία είναι μια δυνητικά θανατηφόρα αλλεργική αντίδραση σε κάποιο ερέθισμα, με ταχεία έναρξη. Εκδηλώνεται με συμπτώματα από το δέρμα και τους βλεννογόνους, το καρδιαγγειακό, αναπνευστικό και γαστρεντερικό σύστημα. Αποτελεί μια IgE- μεσολαβούμενη αντίδραση που οδηγεί σε απελευθέρωση μεσολαβητικών ουσιών – με κυριότερο εκπρόσωπο την ισταμίνη – από τα μαστοκύτταρα και τα βασεόφιλα, που προκαλούν αγγειοδιαστολή και ως αποτέλεσμα τα διάφορα κλινικά φαινόμενα. Υπάρχει βέβαια και μη αλλεργική αναφυλαξία (ψευδοαναφυλαξία) όπου δε μεσολαβούν αντισώματα Ε, ωστόσο, η εκδήλωση και η αντιμετώπιση είναι ταυτόσημες με την αλλεργική.

Διαβάστε περισσότερα

[Case study] Kλινική φαρμακευτική και εκρηκτικά κοκτέηλ

Η νεφρική λειτουργία είναι ως γνωστόν μια από τις βασικές παραμέτρους που καθορίζουν τη διαχείριση ενός φαρμάκου από τον οργανισμό, γι’αυτό πολλές φορές η εκτίμησή της προηγείται της έναρξης φαρμακευτικής αγωγής. Σε αρκετές περιπτώσεις, είναι σημαντικό να παρακολουθείται και κατά τη διάρκεια της αγωγής με νεφροτοξικές ουσίες ή φάρμακα στενού θεραπευτικού εύρους. Στο παρακάτω περιστατικό, θα δούμε πώς η έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας επηρεάζει και επηρεάζεται από τα φάρμακα. Eίναι μια περίπτωση high risk ασθενούς για τον κλινικό φαρμακοποιό, καθώς συγκεντρώνει πολλούς παράγοντες κινδύνου: μεγάλη ηλικία, πολλές ασθένειες, αγωγή με στενού εύρους φάρμακα και μετεγχειρητική κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτες βοήθειες στην επιληπτική κρίση

epilepsyΗ επιληπτική κρίση είναι μια κατάσταση που χρήζει άμεσης βοήθειας, ώστε να προστατευθεί το άτομο από τραυματισμούς και να μεταφερθεί έπειτα, αν είναι απαραίτητο, σε νοσοκομείο. Υπάρχουν, ωστόσο, πολλές παρανοήσεις γύρω από τον τρόπο που προσφέρεται αυτή η βοήθεια, ειδικά σε σχέση με τη γλώσσα και την τοποθέτηση αντικειμένου εντός του στόματος για τη συγκράτησή της. Είναι διαδεδομένη η λάθος αντίληψη ότι η γλώσσα «γυρνάει» ή ότι το άτομο «καταπίνει τη γλώσσα του», γι’ αυτό και πρέπει να τοποθετηθεί  κάτι στο στόμα του, ενώ στην πραγματικότητα το μόνο που μπορεί να συμβεί είναι η χαλάρωση της γλώσσας και η υποχώρησή της προς το φάρυγγα με αποτέλεσμα την απόφραξη των αεροφόρων οδών. Η τοποθέτηση του ατόμου σε θέση ανάνηψης και η έκταση της κεφαλής είναι ο μόνος ενδεδειγμένος τρόπος για την εξασφάλιση ανεμπόδιστης αναπνοής. Στην περίπτωση δε της επιληπτικής κρίσης, το πιθανότερο είναι το άτομο να δαγκώσει τη γλώσσα του λόγω των σπασμών και να είναι πάρα πολύ δύσκολο να ανοίξει κάποιος το στόμα του.

Διαβάστε περισσότερα

Φάρμακα, χρώματα και ασφάλεια ασθενών

Τον Ιανουάριο του 2014, κυκλοφόρησε στη Μεγάλη Βρετανία ένα νέο σκεύασμα  για την αγωγή του άσθματος και της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας. Το Relvar Ellipta της GlaxoSmithKline πήρε έγκριση κυκλοφορίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Νοέμβριο του 2013 και περιέχει σταθερό συνδυασμό κορτικοστεροειδούς (φουροϊκή φλουτικαζόνη) και ενός νέου β2 αγωνιστή μακράς δράσης (βιλαντερόλη). Χορηγείται εφάπαξ ημερησίως και προορίζεται για την πρόληψη των κρίσεων άσθματος και των εξάρσεων της ΧΑΠ. Ανήκει επομένως στην κατηγορία των «preventers» και πρέπει να λαμβάνεται καθημερινά, σε αντίθεση με τα λεγόμενα «relievers» εισπνεόμενα  που χορηγούνται για ανακούφιση των συμπτωμάτων των κρίσεων.

Γιατί ασχολούμαι με αυτό το σκεύασμα; Η ιστορία που εκτυλίχθηκε μετά την κυκλοφορία του είναι ένα ωραίο παράδειγμα νοοτροπίας ασφάλειας εκ μέρους μιας ομάδας φαρμακοποιών, οι οποίοι έδρασαν προληπτικά εντοπίζοντας πιθανά προβλήματα στη χρήση του νέου σκευάσματος.

Διαβάστε περισσότερα

Η απάντηση του κ.Juncker στην ανοιχτή επιστολή της ΕΕΦΠ

European-Commission-Logo-2Πριν από λίγες μέρες, η Ελληνική Εταιρεία Φαρμακευτικής Πρακτικής (ΕΕΦΠ) είχε αποστείλει ανοιχτή επιστολή στον εκλεγμένο Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Jean-Claude Juncker, ζητώντας να αναθεωρήσει την απόφασή του να μετακινήσει τις αρμοδιότητες ελέγχου των φαρμάκων και της ιατρικής τεχνολογίας από τον Επίτροπο Υγείας στην Επίτροπο Βιομηχανίας.

Σήμερα, στις 6 Οκτωβρίου, ο κ. Juncker έστειλε απαντητική επιστολή στην Εταιρεία,  διά μέσου του επικεφαλής της Transition Team της Επιτροπής, κ. Martin Selmayr, διαβεβαιώνοντας ότι τα θέματα που αφορούν στα φάρμακα θα εξετάζονται από κοινού με συνεννόηση των δυο Επιτρόπων και ότι η δημόσια υγεία θα είναι εξίσου σημαντική με τις πολιτικές της εσωτερικής αγοράς. Εξηγεί επίσης ότι η λογική πίσω από την απόφαση είναι η προώθηση μιας δικαιότερης αγοράς με ενδυνάμωση της βιομηχανικής βάσης της, πράγμα που είχε ανακοινώσει ο ίδιος ως προτεραιότητά του νωρίτερα μες το καλοκαίρι. Ωστόσο, στην απάντησή του δεν υπάρχει ένδειξη διαχωρισμού των φαρμάκων ως ειδικών προϊόντων που δε θα πρέπει να υπόκεινται σε όρους απλού εμπορικού ανταγωνισμού, γεγονός που δεν αίρει την επιφυλακτικότητα που εξέφρασε στην αρχική της επιστολή η ΕΕΦΠ. Απομένει να δούμε πώς η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αν λάβει έγκριση από το Κοινοβούλιο, θα εφαρμόσει αυτή την πολιτική, χρησιμοποιώντας την ιατρική τεχνολογία και τα φάρμακα ως μέσο οικονομικής ανάπτυξης χωρίς να επηρεαστεί η δημόσια υγεία.

Ολόκληρη η επιστολή του κ. Juncker παρατίθεται παρακάτω στα Αγγλικά:

« Παλαιότερες καταχωρίσεις